De hofreis van Nagasaki naar Edo

Nederlanders leefden vanaf begin 17e eeuw op het schiereilandje Deshima (bij Nagasaki).
Het contact met lokale Japanners werd zo veel mogelijk vermeden. Hun bewegingsvrijheid in Japan werd flink beknot. Buiten de hofreis waren de Nederlanders verplicht op Deshima te blijven. De hofreis was dus de enige gelegenheid, tussen 1635 en 1867, dat westerlingen het binnenland van Japan en zijn bevolking te zien kregen.

Op verzoek van de shōgun werd jaarlijks de hofreis van Nagasaki naar Edo gehouden.
In grote optocht vertrok men te voet, te paard en boot richting de shogun, alles met als doel hun verblijfs-vergunning te verlengen. Het was een lange vermoeiende reis van ruim 1000 km. Er bestaan prachtige avonturen verhalen over deze hofreizen. Steeds weer werden bijzondere giften meegebracht om bij de shogun indruk te maken. Cadeaus in de vorm van curiosa, kamelen of andere in Japan onbekende dieren, struisvogeleieren, batic uit Indonesië etc.

De enige taal die Japanners in het contact met de westerse wereld gebruikten was het Nederlands.
Nederlanders hoefden geen Japans te leren. Dit laatste werd vooral ook als strategie bedoeld om het vrijwillige isolement van Japan zo weinig mogelijk te schaden. Gedurende die twee eeuwen waren de Hollanders én het de Nederlandse taal voor Japan de enige poort naar de buitenwereld.

De Hollanders hielden zich vooral bezig met het vertalen van wetenschappelijke werken.
De handel in vertalingen werd op verzoek van de shogun een belangrijk onderdeel van Deshima. De vertalingen vanuit diverse Europese talen naar het Nederlands. Commercieel was Deshima voor Nederland, met al haar beperkingen, weinig lonend. Toch heeft Nederland de post nooit opgegeven. Voor de Japanners fungeerden die merkwaardige vreemdelingen met hun lange neuzen als een soort rariteiten abinet. Er ontstond zelfs een soort kunstindustrie: de Nagasaki-houtsnede, die regelmatig nieuwe illustraties verspreidde onder Japanse belangstellenden en toeristen!

In 1853 maakte de Amerikaanse commodore Perry een einde aan de isolatie van Japan.
Perry's indrukwekkende vloot maakte een eind aan de Japanse Middeleeuwen. Japan opende zich tot de westerse wereld. Japanners leren op school allemaal over de belangrijke rol van Nederland in de Japanse geschiedenis. Helaas leren wij nauwelijks over deze unieke rol van Nederland in de Japanse en wereld geschiedenis. Jammer, want juist deze unieke 400 jarige relatie zouden de handelscontacten alleen maar met Japan ten goede komen.